Portret trumienny herbowy, Polska, XVII/XVIII w.

Przedstawienie szlachcica herbu Pobóg.

Olej na blasze miedzianej, złocona bordiura.

Wymiary: 32x36 cm

Portret trumienny to jeden z elementów sarmackiego castrum doloris, specyficznej polskiej apoteozy zmarłego szlachcica. Malarstwo to było najbardziej popularne w XVII i XVIII wieku wśród szlachty. Kształt portretu dostosowany był do boku trumny. Po zakończeniu uroczystości portret często wieszano na ścianie kościoła, którego zmarły był dobrodziejem. Najstarszym znanym portretem trumiennym w Polsce jest wizerunek Stefana Batorego z końca XVI wieku. Portrety trumienne były charakterystycznym gatunkiem portretu sarmackiego. Konterfekt w takim kształcie jest wyrobem artystycznym właściwym kulturze sarmackiej, związanym z szalenie bogatymi rytuałami pogrzebowymi, tzw. Pompa Funebris. Bogactwo tych obyczajów sprawiło, że traktowano je w ówczesnej Europie jako swoisty zwyczaj Polski. Sztuka konterfektu jest szczególnym obyczajem barokowym, wyjątkowo silnie związanym z kulturą sarmacką i dziejami Rzeczypospolitej, niemającym swojego odpowiednika w kulturze innych państw europejskich. Największą kolekcję (ponad 150 eksponatów) portretów trumiennych, tablic inskrypcyjnych i herbowych posiada Muzeum w Międzyrzeczu. Portrety oraz powiązane z nimi tablice inskrypcyjne i herbowe stanowią część wystawy stałej.

Pobóg (Pobodze, Pobog, Pobożanie, Pobożanicz, Pobożany, Pobożenie, Pobożeny) – polski herb szlachecki, noszący zawołanie Pobodze. Występował głównie na Mazowszu oraz w ziemi krakowskiej, sandomierskiej, sieradzkiej, łęczyckiej i poznańskiej. Najznamienitszym rodem herbu Pobóg są Koniecpolscy. Członkowie tego rodu piastowali urzędy m.in. hetmana, kasztelana, wojewody. Inne znaczniejsze rodziny pieczętujące się Pobogiem i mające w swych szeregach posłów lub senatorów to też m.in. Rzyszczewscy, posiadający od połowy XIX wieku tytuł hrabiowski, Kossobudzcy, Ruszkowscy, Rokszyccy i Tołoczkowie.

Jan Długosz napisał o Pobogach – ad iracundiam proni, opisując ich w ten sposób jako skłonnych do gniewu, porywczych, wybuchowych.

Dostępne: Warszawa